علم بزات « 1 » و علم قلع آثار و علم فلاحت و امثال آن نهم و دهم علم دم و علم وهم كه اهل هنداين دو قسمرا اعتبارى تمام كنند و كامرويتي سكا ( كذا ) كتابيست مشهور در اين قسم و اللّه اعلم بالصواب . مقاله پنجم در فروع رياضى مشتمل بر سيزده فن : اول علم هيئت كه آن را اكنون از مجسطى افراز كرده‌اند و بانفراد علمى نهاده‌اند و اگر چه در مجسطى داخل است و دوم علم مناظر و مرايا ، سوم علم متوسطات كه آن نوزده رساله آمد چنانچه شرح آن بيايد . و هر چند ، مرتبه اكثر آن رسايل در تعليم ميان اقليدس و مجسطى است كه بواسطهء اينمعنى بمتوسطات موسوم شدند ، اما چون حكما تصريح كرده‌اند بدانكه اصول رياضى در چهار فن مذكور منحصرند ما اينها را در فروع رياضى شمرديم چهارم حساب ، پنجم علم جبر و مقابله ، ششم علم مساحت و بعضى عمليات حسابرا اقسام بسيار نهاده‌اند همچو حساب هندى و حساب هوائى و اربعه اعداد متناسبه و خطاين و غير آن ، هفتم علم صور كواكب كه علم انوا كه پيش عرب مشهور بود در اين قسم داخل است چنان كه بدان اشارت كرده شود ، هشتم ارقام سونطاكينس كه آن عبارتست از معرفت تقويم و زيج و اسطرلاب و آلات رصدى و غير آن ، نهم علم مسالك و ممالك ، دهم علم وفق اعداد ، يازدهم علم رمل ، دوازدهم علم حيل كه ثقل المياه و جر اثقال و آلات حروب در و داخل باشد ، سيزدهم علم ملاعب همچو شطرنج و نرد و شعبده و غير آن . بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد لله على نعمائه و الصلاة و السلام على محمد خاتم انبيائه قسم اول از كتاب نفايس الفنون فى عرايس العيون در علوم اواخر مشتمل بر هشتاد و پنج علم كه آن را بر سى و شش فن نهاده شد مرتب بر چهار مقاله .

--> ( 1 ) جمع بازى مرغ شكارى است